Standpunten

In elke vorm van kunst waarbij beelden worden vastgelegd (schilderkunst, fotografie, videografie) wordt bewust of onbewust gebruik gemaakt van een standpunt. Kort kunnen we het standpunt omschrijven als:

De relatieve positie van het beeldveld (camerasensor, schilderdoek) ten opzichte van het onderwerp en de horizon

De positie kent uiteraard vele mogelijkheden met verschillende resultaten en toepassingsmogelijkheden. Hieronder een aantal standpunten met uitleg. Grofweg kun je onderscheid maken tussen het variëren in hoogte of de breedte:het verschil tussen door de knieën gaan of een stapje opzij.

Hoogte

Variëren in hoogte heeft vooral te maken met de relatieve positie van de horizon en hoe je naar je onderwerp kijkt (van onder of van boven).

Ooghoogte

De ‘ooghoogte’ van je onderwerp kan verschillen, bij een volwassene van normale grootte zul je niet door de knieën hoeven, maar bij een kind of dier wel. De camera is letterlijk op gelijke hoogte met de ogen, of het belangrijkste deel van een onderwerp als het geen persoon is. De horizon, ligt op precies dezelfde hoogte. De camera kan naar boven, horizontaal of naar beneden zijn gericht, afhankelijk van het objectief.

Kikvorsperspectief

Het kikvorsperspectief is op de ooghoogte van een kikvors, dus laag ten opzichte van de onderwerpen en tot enkele centimeters boven de grond. Het resultaat is dat er weinig van onder de horizon wordt vastgelegd en veel van erboven (de horizon is laag in beeld). De onderwerpen bevinden zich voor het grootste deel boven de horizon. Je camera is meestal naar boven gericht, dit kan zelfs zo ver zijn dat de horizon onder het beeld valt.

Hou er rekening mee dat de positie relatief is.

Als je een macro-opname maakt dan zal het moeilijker zijn om dit standpunt in te nemen aangezien de meeste camera’s al van dien afmetingen zijn dat je boven de horizon uitkomt.

Vogelperspectief

Het vogelperspectief is gericht van boven naar beneden, de onderwerpen bevinden zich onder de horizon en lijken hierdoor vaak kleiner. Voorbeelden van vogelperspectief zijn te maken wanneer je foto’s maakt van bijvoorbeeld een balkon of trap naar beneden. Je camera is meestal naar beneden gericht, dit kan zelfs zo ver zijn dat de horizon boven het beeld valt.

Breedte

Variëren in de breedte heeft betrekking op je relatieve positie tot het onderwerp. Doe een paar stappen naar links of rechts of draai je camera naar links of rechts en het beeld veranderd. Dit komt door de perspectieve vertekening van onderwerpen. Grofweg geldt dat alle horizontale lijnen naar 1 of 2 verdwijnpunten gaan en dat alle verticale lijnen niet of naar 1 verdwijnpunt gaan.

Een verdwijnpunt is de kruising van de horizontale lijnen op de horizon of van de verticale lijnen in een punt boven in het beeldvlak (zie afbeeldingen hieronder).

Éénpunts perspectief

Één verdwijnpunt

Één verdwijnpunt

Als er maar één verdwijnpunt is, staat je beeldvlak (sensor) parallel aan vlakken in het beeld (de twee zijden van de kubussen in de afbeelding waarvan er één door de ander wordt afgesneden en waar geen stippellijnen langs zijn getrokken).

Tweepunts perspectief

Twee verdwijnpunten

Twee verdwijnpunten

Draai je je camera iets naar links, dan is je beeldvlak niet langer parallel aan de vlakken van de kubussen en ontstaan van de horizontale lijnen in die vlakken ook een snijpunt op de horizon. Je beeldvlak staat net als bij het éénpunts perspectief loodrecht ten opzichte van het vlak dat uitmond in de horizon. Met andere woorden, er vindt geen verticale perspectivische werking plaats doordat de camera niet schuin naar boven of onderen is gericht.

Het tweepunts perspectief kan ook ontstaan door het éénpunts perspectief te combineren met verticale vertekening (de camera schuin naar boven of onderen richten) waardoor er een tweede verdwijnpunt boven in het beeld ontstaat.

Driepunts perspectief

Drie verdwijnpunten

Drie verdwijnpunten

Bij het driepunts perspectief wordt een derde verdwijnpunt boven of onder de horizon toegevoegd (afhankelijk van of de camera schuin naar boven of beneden is gericht) waar de verticale lijnen elkaar in snijden. In de architectuurfotografie probeert men dit te vermijden. Dit kan door softwarematige nabewerking of door het gebruik van een tilt and shift objectief of een technische camera.

Discussie - 1 reactie

  1. abarents zegt:

    Fotografie heeft voor mij alles te maken met ‘beter te kijken’

    Dit artikel legt prima uit  wat en waarom dat gebeurt als je het standpunt van de camera verandert

    leuk om te weten!

     

     

     

Plaats reactie

Recente forum reacties

Actuele forum Onderwerpen