Auteursrecht

Als algemene strekking van de wet kan gesteld worden, dat deze de fotograaf veelomvattende rechten geeft en bescherming tegen inbreuk daarop. De wet zegt het aldus:

“Het auteursrecht is het uitsluitend recht van de maker van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst, of van diens rechtverkrijgenden, om dit openbaar te maken en te verveelvoudigen, behoudens de beperking bij de wet gesteld”

Enkele opmerkingen bij dit artikel:

• zoals u ziet heet het recht, dat hier aan een maker toegekend wordt, “het auteursrecht”
• dat recht bestaat uit het “openbaar maken en verveelvoudigen” van zijn werk
• en: “uitsluitend” de maker heeft dat recht!. Anderen mogen uw foto’s dus niet “openbaar maken of verveelvoudigen”. Ze moeten er, anders gezegd, met hun vingers afblijven. Tenzij u toestemming geeft…… daarop komen we hierna nog terug.
• de begrippen “openbaar maken en verveelvoudigen” moeten ruim opgevat worden.

Zo gaat het bij “openbaar maken” niet alleen om enige vorm van publiceren, maar bijvoorbeeld ook om het tonen van een foto op een tentoonstelling. “Verveelvoudigen” kan bijvoorbeeld ook gebeuren door het precies natekenen van een foto.

Wie moet worden verstaan onder “de maker” ? In het algemeen is dat natuurlijk degene, die, zoals het spraakgebruik is, de “opname” gemaakt heeft. De wet gaat echter niet uit van de gedachte “wie heeft er op de knop gedrukt” maar van de vraag, wie het gecreëerd heeft. Meestal is dat dezelfde als de “knopdrukker”, maar het kan ook voorkomen, dat iemand allerlei aanwijzingen geeft, hoe een bepaalde foto te maken en een ander, bijvoorbeeld een assistent, het eigenlijke werk doet. In een dergelijk geval is de “geestelijke vader” de maker in de zin van de wet en berust (dus) bij hem het auteursrecht.
De wet zegt het zo:

“Indien een werk is tot stand gebracht naar het ontwerp van een ander en onder diens
leiding en toezicht, wordt deze als de maker van het werk aangemerkt”.

Overdracht

Kan een fotograaf zijn auteursrecht overdragen aan een ander? Dat kan inderdaad. Het moet echter wel gebeuren bij authentieke of onderhandse akte. Dit betekent dus, dat voorwaarden in een wedstrijdreglement, zoals ze soms aangetroffen worden, in de zin van: “Bij inzending van foto’s vervalt uw auteursrecht daarop aan de wedstrijdorganisatie” van nul en gener waarde zijn! Bij overlijden gaat het auteursrecht over op de erfgenamen.

Maak uw auteursrecht kenbaar

Hoewel als maker van een foto uw auteursrecht dus vast ligt op grond van de wet, is het
natuurlijk verstandig anderen er op attent te maken, dat u degene bent, bij wie het berust.

Toestemming

U hebt als maker van een foto het uitsluitend recht tot openbaar maken en verveelvoudigen van uw foto. Anderen moeten er dus afblijven. Maar het spreekt welhaast vanzelf, dat u anderen toestemming kunt geven van uw recht of een gedeelte daarvan gebruik te maken. Als u tante Truus en oom Piet een fotootje van uw dochtertje hebt gegeven voor hun fotoalbum hebt u uiteraard daarmee toestemming aan hen gegeven voor dat gebruik.

Maar…. men mag ook pertinent niet meer doen dan de toestemming inhoudt! Oom Piet mag de foto niet voor reclamedoeleinden gebruiken. Tenzij ook daarvoor toestemming gegeven is. Vooral voor de amateurfotograaf beginnen hier vaak de moeilijkheden. Men heeft met een bepaalde bedoeling, doch zonder die precies omlijnd vast te leggen, een foto afgestaan en komt later tot de ontdekking, dat er met de
foto dingen zijn gedaan, die men niet, of misschien alleen tegen bepaalde voorwaarden gewild had. En dan is Leiden in last! Het is dan ook van het grootste belang, dat u precies afspreekt, waartoe u toestemming geeft en dat ook nauwkeurig op schrift stelt en laat tekenen.

Natuurlijk bedoelen we hiermee niet, dat u iedere oom of tante, aan wie u een familiekiekje geeft een plechtige verklaring moet later tekenen, dat zij het kiekje uitsluitend in album of portefeuille zullen bewaren. De bedoeling zal u echter duidelijk zijn!

Soms wordt gevraagd of voor een dergelijke “vastlegging” een notaris of een andere autoriteit ingeschakeld moet worden. Het antwoord is: nee. Als u zelf een eenvoudig geschrift opstelt, waarin staat, dat de ondergetekenden, X en IJ, plus adressen, het volgende zijn overeengekomen (volgt de gemaakte afspraak), en beide partijen het stuk tekenen met vermelding van plaats en datum, dan hebt u al een stuk in handen, waarop u bij eventuele moeilijkheden een “rechtsgeldig” beroep kunt doen.

Portretrecht

Nu portretfotografie een geliefkoosde bezigheid is van veel amateurfotografen dient over het auteursrecht op een portret ook iets gezegd te worden. De auteurswet bevat daarover enkele aparte bepalingen en maakt daarbij onderscheid tussen:

• portretten in opdracht gemaakt, en
• portretten niet in opdracht gemaakt

In opdracht van de geportretteerde

Indien u in opdracht van iemand een foto van hem of haar maakt, berust het auteursrecht bij u. Dat auteursrecht is echter onderhevig aan een zekere beperking. U mag een dergelijk portret namelijk niet openbaar maken zonder toestemming van de geportretteerde. Zelfs heeft u, na het overlijden van de geportretteerde, nog gedurende tien jaar de toestemming van de nabestaanden nodig.

De wet zegt verder, dat de geportretteerde zelf (of eventueel zijn nabestaanden) het recht heeft om de foto te verveelvoudigen. Daarvoor hoeft hij dus niet eerst uw toestemming te vragen. Staan er twee of meer personen op de foto dan heeft elk van hen dat recht. Wil één van hen van dat recht gebruik maken en daarbij ook de ander(en), die op de foto staat mede afbeelden, dan heeft hij ook weer de toestemming van die ander(en) nodig. Verder mag de geportretteerde ook zonder toestemming van de maker de foto in een krant of tijdschrift laten afdrukken. Dan moet echter wel de naam van de maker er bij vermeld worden.

Niet in opdracht

In principe mag u deze foto’s openbaar maken zonder toestemming van de geportretteerde. Maar pas op “U mag dat niet doen, voorzover een redelijk belang van de geportretteerde zich daartegen verzet”. Wat een
redelijk belang is zal van geval tot geval kunnen verschillen en bij conflict door de rechter uitgemaakt moeten worden. Het is dan ook verstandig in geval van twijfel die toestemming te vragen. Maar ook dan mag u natuurlijk weer niet verder gaan dan de toestemming inhoudt.

Bij deze materie dient nog bedacht te worden, dat het begrip “portret” ruim geïnterpreteerd pleegt te worden. Ook al is het gelaat op de foto niet duidelijk herkenbaar, maar is bijvoorbeeld uit de houding van de geportretteerde op te maken om wie het gaat (wat vooral bij bekende figuren gauw het geval kan zijn), dan is het portretrecht toch van toepassing.

• Martijn
• Josefien
• Piet
• Dick
• Renco
• Ab
• Rob

• 01 Jos
• 02 Marnix
• 03 Gert-Jan
• 04 Dick
• 05 Gerrit
• 06 Willem
• 07 Cathrien
• 08 Hans
• 09 Michel
• 10 Daniël
• 11 Sietske
• 12 Louis N
• 13 Willemien
• 14 Frits
• 15 Josefien
• 16 Alice
• 17 Greetje

Het helpt om dingen te kunnen benoemen die je wel aanvoelt, maar die lastig zijn om te verwoorden.

Willem de Vlaming van FotoF Limburg heeft een tijdje terug ook een leuk artikel geschreven over het beoordelen van foto’s. Vooral interessant is wat je niet moet doen.

Stap 1

Bestudeer iedere foto op alle details; wát staat er allemaal op? Voorbeelden die je zou kunnen zien zijn een trap, wolken, schaduwen, bomen en een mens.

Kijk puur objectief naar de dingen die zichtbaar zijn en vorm niet direct een mening, dat komt later. Als je met meerdere mensen naar een foto kijkt, vraag dan of de anderen details mogelijk gemist hebben die jij wel ziet.

Stap 2

Kijk verder naar de beeldelementen die bepalend zijn voor deze foto. Beeldelementen zijn bijvoorbeeld vlakverdeling, lichtgebruik, kleur, perspectief en lijnenspel. Als je hier meer over wilt weten, dan is ‘De 9 beeldelementen‘ van de Fotoclub Ruinen wellicht interessant (met dank aan Renco Hatenboer).

De fotograaf kan bepaalde beeldelementen gebruiken om de foto sterker te maken, of een bepaalde lading te geven. Als dit goed gedaan is ondersteunen de beeldelementen de inhoud van de foto.

Stap 3

Wat voor gevoel krijg je bij deze foto? Wat roept het bij je op? Nu ga je dus de foto interpreteren. Dit is een heel subjectief stukje, je hoeft het dus niet eens te zijn met anderen! (het is wel fijn als je kunt verwoorden waarom je er zo over denkt). Misschien zie je een thema of een bepaalde bedoeling in de foto ?

Soms wordt een foto alleen maar gemaakt om iets op een mooie manier, of technisch perfect, af te beelden. Dan zit er geen verdere boodschap achter.

Stap 4

Waardeer de foto nu in z’n geheel. Vindt je dat de fotograaf geslaagd is in zijn/haar benadering? Heeft de foto voor jou zeggingskracht? Dit hangt onder meer af van jouw referentiekader, ervaringen en voorkeuren en is dus weer een subjectief.

Als je vindt dat het beter, anders of sterker had gekund, dan moet je dat wel kunnen motiveren! Je hebt dan houvast in de beeldelementen: had de fotograaf meer de nadruk gelegd op perspectief of lijnvoering, dán had de foto sterker kunnen zijn… Of: met een andere uitsnede of meer contrast was die foto beter uit de verf gekomen…

Hallo wereld!

Sommige delen en functies van de website zijn alleen beschikbaar voor leden van de FKA (bijvoorbeeld de ledenlijst of het plaatsen van reacties bij berichten en in het forum). Voor elk lid van de FKA is een gebruikersaccount aangemaakt. Je gebruikersnaam is je voor- en achternaam (bijvoorbeeld roberttenbrink voor Robert ten Brink). Je wachtwoord is je bondsnummer. Mocht je je bondsnummer niet weten, dan kun je ook een nieuw wachtwoord laten aanmaken via deze pagina.

De relatieve positie van het beeldveld (camerasensor, schilderdoek) ten opzichte van het onderwerp en de horizon

De positie kent uiteraard vele mogelijkheden met verschillende resultaten en toepassingsmogelijkheden. Hieronder een aantal standpunten met uitleg. Grofweg kun je onderscheid maken tussen het variëren in hoogte of de breedte:het verschil tussen door de knieën gaan of een stapje opzij.

Hoogte

Variëren in hoogte heeft vooral te maken met de relatieve positie van de horizon en hoe je naar je onderwerp kijkt (van onder of van boven).

Ooghoogte

De ‘ooghoogte’ van je onderwerp kan verschillen, bij een volwassene van normale grootte zul je niet door de knieën hoeven, maar bij een kind of dier wel. De camera is letterlijk op gelijke hoogte met de ogen, of het belangrijkste deel van een onderwerp als het geen persoon is. De horizon, ligt op precies dezelfde hoogte. De camera kan naar boven, horizontaal of naar beneden zijn gericht, afhankelijk van het objectief.

Kikvorsperspectief

Het kikvorsperspectief is op de ooghoogte van een kikvors, dus laag ten opzichte van de onderwerpen en tot enkele centimeters boven de grond. Het resultaat is dat er weinig van onder de horizon wordt vastgelegd en veel van erboven (de horizon is laag in beeld). De onderwerpen bevinden zich voor het grootste deel boven de horizon. Je camera is meestal naar boven gericht, dit kan zelfs zo ver zijn dat de horizon onder het beeld valt.

Hou er rekening mee dat de positie relatief is.

Als je een macro-opname maakt dan zal het moeilijker zijn om dit standpunt in te nemen aangezien de meeste camera’s al van dien afmetingen zijn dat je boven de horizon uitkomt.

Vogelperspectief

Het vogelperspectief is gericht van boven naar beneden, de onderwerpen bevinden zich onder de horizon en lijken hierdoor vaak kleiner. Voorbeelden van vogelperspectief zijn te maken wanneer je foto’s maakt van bijvoorbeeld een balkon of trap naar beneden. Je camera is meestal naar beneden gericht, dit kan zelfs zo ver zijn dat de horizon boven het beeld valt.

Breedte

Variëren in de breedte heeft betrekking op je relatieve positie tot het onderwerp. Doe een paar stappen naar links of rechts of draai je camera naar links of rechts en het beeld veranderd. Dit komt door de perspectieve vertekening van onderwerpen. Grofweg geldt dat alle horizontale lijnen naar 1 of 2 verdwijnpunten gaan en dat alle verticale lijnen niet of naar 1 verdwijnpunt gaan.

Een verdwijnpunt is de kruising van de horizontale lijnen op de horizon of van de verticale lijnen in een punt boven in het beeldvlak (zie afbeeldingen hieronder).

Éénpunts perspectief

Één verdwijnpunt

Als er maar één verdwijnpunt is, staat je beeldvlak (sensor) parallel aan vlakken in het beeld (de twee zijden van de kubussen in de afbeelding waarvan er één door de ander wordt afgesneden en waar geen stippellijnen langs zijn getrokken).

Tweepunts perspectief

Twee verdwijnpunten

Draai je je camera iets naar links, dan is je beeldvlak niet langer parallel aan de vlakken van de kubussen en ontstaan van de horizontale lijnen in die vlakken ook een snijpunt op de horizon. Je beeldvlak staat net als bij het éénpunts perspectief loodrecht ten opzichte van het vlak dat uitmond in de horizon. Met andere woorden, er vindt geen verticale perspectivische werking plaats doordat de camera niet schuin naar boven of onderen is gericht.

Het tweepunts perspectief kan ook ontstaan door het éénpunts perspectief te combineren met verticale vertekening (de camera schuin naar boven of onderen richten) waardoor er een tweede verdwijnpunt boven in het beeld ontstaat.

Driepunts perspectief

Drie verdwijnpunten

Bij het driepunts perspectief wordt een derde verdwijnpunt boven of onder de horizon toegevoegd (afhankelijk van of de camera schuin naar boven of beneden is gericht) waar de verticale lijnen elkaar in snijden. In de architectuurfotografie probeert men dit te vermijden. Dit kan door softwarematige nabewerking of door het gebruik van een tilt and shift objectief of een technische camera.

• Eddie 1
• Eddie 2
• Gert-Jan
• Wilfried
• Dick
• Piet
• Rob
• Sietske
• Marnix
• Hans
• Wim
• Ab
• Ruud

• Eddie
• Ruud
• Enneke
• Willemien
• Dick
• Sietske
• Jan
• Rob
• Ab
• Piet